Konkwistadorski scam, czyli krótko o upadku software house'ów (i co możesz z tym zrobić jako dev pracujący w takimże)
Zatrudnienie w polskim IT urosło o 175% w dekadę, a potem ogłoszenia spadły o 43% w dwa lata. Co się właściwie stało z agencjami i software house'ami, dlaczego juniorzy zniknęli z rynku i co z tym zrobić, jeśli pracujesz w takiej firmie albo ją prowadzisz.
Jest majowy poniedziałek 1536 roku, przepiękne słońce wychodzi zza Północnych Andów, a w powietrzu unosi się orzeźwiający zapach świeżo zerwanych pitahai z patery na toaletce. Słowem, zapowiada się wyśmienity dzień na wyrywanie języków, przypalanie stóp, szczucie psami i ogólną finalizację podboju tej dzikiej, niedotkniętej przez boga krainy, a jakże.
Cała załoga budzi się niespiesznie, leniwie trąc oczy i pomrukując chrapliwie. Cała? Niee, jedna, jedyna osoba wciąż przewraca się nerwowo z boku na bok, co zdarza jej się robić już od dobrych kilku godzin.
To Pablo Cortés, szwagier legendarnego Hernána Cortésa. Nie zmrużył oka od kilku dni, a teraz toczy w głowie zażartą walkę o to, żeby atak paniki, który w nim narasta, całkowicie nie urwał się z łańcucha.
Okazuje się bowiem, że to on, przez swoje pokrewieństwo z jednym z najsłynniejszych konkwistadorów tego pokolenia, został oddelegowany do zaraportowania postępu z poszukiwań owianej sławą krainy zwanej El Dorado.
Dlaczego to taka heca, zapytasz? Cóż, sęk w tym, że Pablo wraz z ekipą od pół roku leci w kulki, a El Dorado to je#any przekręt. Za co Pablo najpewniej przypłaci życiem.
Bywa.
El Doradziszewo Górne
Okej, analogia do teraźniejszości jest raczej taka sobie, bo w przeciwieństwie do oryginału nasze El Dorado istniało naprawdę: określenie lat 2010-2022 tym mianem było (przynajmniej w Polsce) w większości trafne.
Na ile trafne? Zatrudnienie w IT urosło o 175% w dekadę 2014-2024 (ze 132 do 365 tysięcy osób), i to licząc z dwoma kryzysowymi latami na końcu; żaden inny duży kawałek gospodarki nawet się nie zbliżył. Eksport usług IT urósł sześciokrotnie, a w rekordowym 2022 na samym justjoin.it wisiało 175 tysięcy ogłoszeń, +182% rok do roku. Problemem branży nie był brak pracy, tylko brak ludzi: PIE szacował niedobór na 147 tysięcy specjalistów.
Hype był na tyle spory, że ten aztecki wąż sukcesu, m.in. przez wysyp gówno-bootcampów oraz puchnące ego agencji i developerów (co na przykład skutkowało wycenami z kosmosu), zaczął w końcu zjadać swój ogon. A tym, co niebezpiecznie przymierza się do finałowego ścięcia łba, jest “demokratyzacja” kodu przez LLM-y.
Kłopoty w raju
Ten, bądź co bądź, luźny wpis w większości posklejałbym, opierając się na dowodach anegdotycznych i własnych doświadczeniach, natomiast jak wielu innych i ja cierpię na technologiczny syndrom sztokholmski i LLM-ów używam często i gęsto. Nie ma co, w researchu sprawdzają się bardzo dobrze.
I tak, moje pitolenie można poprzeć badaniami.
Zacznijmy od samej góry łańcucha pokarmowego. Accenture, największy pośrednik świata, zaliczył w czerwcu najgorszy dzień w historii spółki na giełdzie: prawie minus 20% w jeden dzień, prognozy ścięte do 3-4% wzrostu, bookingi na minusie, a do końca czerwca kurs był 50% pod kreską od początku roku. Kwartał wcześniej firma pożegnała w trzy miesiące ponad 11 tysięcy osób, których, cytując CEO, “nie da się w rozsądnym czasie przekwalifikować pod AI”.
Co ciekawe, to nie wygląda jak bessa w samym IT. Gartner prognozuje wzrost wydatków na IT o 14,2%, a usługi IT to wciąż największy segment tego tortu. Wygląda na to, że pieniądze są. Po prostu coraz częściej omijają pośredników.
Dlaczego? Bo sam kod przestał być wąskim gardłem. Google przyznaje, że ponad 30% ich nowego kodu generuje AI, Microsoft mówi o 20-30%, a ich CTO prognozuje 95% do 2030.
Na popularności zyskują narzędzia takie jak Lovable: 100 milionów dolarów ARR w 8 miesięcy od startu, a 2,3 miliona ludzi, którzy promptują apki jakby jutra miało nie być, świetnie bawi się bez absolutnie żadnego udziału developera (zapewne do czasu, ale kogo to obchodzi, skoro teraz i Ty, i twój barber możecie zostać founderami w jeden wieczór).
No i nasze podwórko. Ogłoszenia IT na justjoin.it: 175 tysięcy w 2022, 99 tysięcy w 2024, minus 43% w dwa lata. Według danych przywoływanych na konferencji SoDA 15-20% polskich firm IT cięło zatrudnienie w 2024, a Netguru pożegnał ~150 osób.
Stawki? W rocznym raporcie No Fluff Jobs za 2024 (7. edycja, komplet ogłoszeń z obowiązkowymi widełkami) pada wprost słowo “zastój”: spadki widełek w siedmiu specjalizacjach naraz, rok wcześniej były w czterech, najmocniej oberwały Project Management, DevOps, Mobile i Frontend, a najlepiej płatna kategoria, Architecture, zaliczyła minus 6,3% na dolnych widełkach B2B (str. 31). Stack webowy dostał po głowie: górne widełki B2B dla TypeScriptu minus 5,6%, Reacta minus 2,3%, JavaScriptu minus 2,4% (str. 34). Edycja za 2025 potwierdza trend: sufit Frontendu na B2B stoi w miejscu (0%), Backend minus 3,1%, a kategoria… AI minus 3,4% na dolnych i minus 4,5% na górnych widełkach (str. 27).
Kto dostaje najbardziej po tyłku? Well…
Juniorzy to dziś niecałe 5% ogłoszeń (w 2021-22 było ~20%). Stanford nazywa ogólnie to zjawisko (nie tylko w IT) “kanarkami w kopalni”: zatrudnienie 22-25-latków w zawodach najbardziej wystawionych na AI, z software developmentem na czele, jest już ~19% poniżej trendu i luka rośnie. Wygląda na to, że młodych się po prostu… nie zatrudnia?
Na koniec wisienka na torcie, czyli bootcampy, symbol El Dorado? Coders Lab, pierwszy polski bootcamp programowania, złożył wniosek o upadłość, a sąd go ODRZUCIŁ, bo majątek nie starczał nawet na koszty postępowania. Uch, jak kończyć, to z pompą.
Jak to wygląda od środka
No i co, zaczęło się!
Jesteś średniej wielkości agencją opierającą swoje finanse o kilku dużych klientów i pewnego popołudniowego wtorku dostajesz maila, że oni to w sumie następny ficzer wdrożą sobie in-housowo, na razie tylko testowo, nie bój żaby, tak żeby sprawdzić, o co jest takie wielkie halo.
Cóż, miesiąc później dostajesz kolejnego maila, że w sumie to ten KLAUD to jest spoko i na razie dzięki za wszystko, elo. Dochody zmniejszają się o połowę, a Ty musisz zacząć zwalniać ludzi i zamykać biura, żeby utrzymać się na powierzchni.
Nie pomogły coroczne kartki wysyłane na święta, nie pomogły cotygodniowe calle i poklepywanie się po pleckach.
Szybka lekturka na odagnetotowienie powyższego, co prawda w trochę innej skali:
- Duolingo ogłosiło, że “stopniowo przestaje używać kontraktorów do pracy, którą może wykonać AI”.
- Shopify wymaga udowodnienia, że AI nie da rady, ZANIM zespół poprosi o nowy etat albo zewnętrzne zasoby.
- Benioff z Salesforce: “w tym roku nie zatrudniamy żadnych nowych inżynierów”.
Jeśli tak liczą kolosy, to myślę, że możemy założyć, że podobnie liczy sobie Twój klient z e-commerce’em za 3 bańki rocznie.
Pycha kroczy przed upadkiem
No właśnie, pycha.
Mmm, ale bym wsunął pączusia, takiego hamerykańskiego, z dziurką w środku i czekoladą na wierzchu, pyyyycha.
Zaraz, o czym ja to…?
A tak, powodów rypnięcia się sprawy może być kilka.
Spuchnięta struktura.
W czasach El Dorado, bardzo często zdarzało się, że każdy projekt uzasadniał nowego PM-a, nowego scrum mastera i nowy poziom w hierarchii. Billowalnych godzin nie brakowało, więc nikt specjalnie nie liczył, ile z tych godzin to spotkania o spotkaniach i czy ta, czy tamta estymacja ‘trochę’ się rozjechała. Teraz, kiedy wdrożenie ficzera to dla klienta koszt subskrypcji Claude’a, trzeba kombinować.
Niepilnowanie finansów oraz ignorowanie sygnałów.
JPMorgan Chase Institute policzył na 600 tysiącach małych firm, że mediana bufora gotówki to 27 dni, a co czwarta firma ma mniej niż 13. Wygląda na to, że w niektórych firmach wystarczy w zasadzie jeden miesiąc bez przelewów i można się zwijać.
Przepalanie czasu (czyli kapuchy) na niepotrzebne rzeczy.
Wewnętrzne frameworki, rebranding co dwa lata, procesy do obsługi procesów. Wszystko fajne, gdy marża jest gruba i soczysta (no i przede wszystkim JEST).
Kiedy nastaje czas zimna (nie jedz żółtego śniegu, huhu), okazuje się, że te dwugodzinne warsztaty, na których w zasadzie ustaliliśmy tyle, że klient z jakąkolwiek decyzją musi poczekać na powrót szefa z urlopu, można było sobie odpuścić.
Brak dywersyfikacji.
Trzy wieloryby w portfolio to w zasadzie trzy złe maile od zwinięcia interesu. Fajne badanie: im bardziej skoncentrowana baza klientów, tym drożej firma płaci za kapitał.
Co może być rozwiązaniem
Jeśli jesteś właścicielem agencji w sytuacji opisywanej wyżej, najpewniej czeka Cię kilka ciężkich decyzji. A być może masz je już za sobą.
Zaczynasz od wycinki, i to mocnej. Biura, subskrypcje (tylko nie LLM-ów!) no i niestety ludzie. Cięcia kosztów kupią Ci trochę czasu, natomiast bardzo szybko trzeba się ogarnąć i zacząć szukać najpierw brzytwy, a może potem czegoś bardziej przyjemnego w dotyku.
No dobra, to dej mi jakieś konkretne rady Panie mądraliński!
To co bym próbował, a w zasadzie próbuję i testuję, bo jakby nie patrzeć, technicznie rzecz biorąc, jestem właścicielem baaardzo kameralnej agencji, to:
- Jak najszybciej przestać sprzedawać ‘same’ godziny. A zamiast tego powalczyć o sprzedaż wyników i odpowiedzialności: opiekę, SLA, retainery. Projekty umierają pierwsze, recurring umiera ostatni. W badaniu CloudLinux na 210 agencjach co trzecia stawia właśnie na przenoszenie klientów na plany cykliczne.
- Szukaj tematów, które nawet do ugryzienia z AI potrzebują konkretnej ekspertyzy. Z mojego podwórka, z zastrzeżeniem, że to na razie względnie słaby sygnał: klienci znacznie mocniej interesują się tym, co im samym generuje sprzedaż (duh), niż tym, jak jest zrobione to, co już mają. Więc jeśli do tej pory robiłeś strony i sklepy, sensownym kierunkiem specjalizacji może być to, co siedzi bliżej przychodu klienta: SEO, pomiar, konwersja.
- Zacznij faktycznie używać AI tam, gdzie ma to sens. Dosyć ciekawy wniosek z raportu: 90% agencji “używa AI”, ale tylko 16% używa go tam, gdzie boli najbardziej, czyli w utrzymaniu i monitoringu. Wygląda na to, że wszyscy prototypują i czarują, a prawie nikt nie zautomatyzował nudnego maintenance’u setki stron klientów. I nie chodzi mi tu o wpuszczanie AI na serwer tylko o pisanie różnych mini programików i skryptów (o ile jeszcze ich nie masz, a powinieneś!), które całą tę nudę zautomatyzują.
- Dywersyfikacja. Czyli nie trzy wieloryby, tylko dużo mniejszych ryb plus przychód cykliczny.
Co możesz zrobić jako dev
Na początku, chodź, złapmy się za ręce i celebrujmy ten przepyszny kompot, w jakim przyszło nam maczać klawiatury.
Nieważne, czy jesteś devem na etacie, czy najemnikiem (okej, okej, przedsiębiorcą) na B2B. Trzy rzeczy poniżej działają w obie strony, przy czym druga uderza mocniej, jeśli jesteś na swoim.
Po pierwsze, używaj AI. To jak to zrobisz zostawiam już Tobie, ale nie ma co chować głowy w piasek, to ooogromna zmiana, która zamieszała bardziej niż centrowanie diva dwoma linijkami CSS-a – raczej nie zapowiada się, że AI zniknie z planszy.
Jeśli tacy OG koderzy jak Wujek Bob czy Linus Torvalds widzą w tym wartość, to ciężko dalej udawać, że to tylko moda, która sama przejdzie.
Naucz się z AI korzystać tak, żebyś mógł sobie spojrzeć w lustro po całym dniu promptowania i wszystko będzie git :)
Druga rzecz, spójrz na łańcuch dostaw biznesu: klient końcowy, agencja, podwykonawca, Ty. Każde ogniwo między Tobą a klientem końcowym to marża, którą teoretycznie możesz zgarnąć dla siebie. Skracaj łańcuch, a przynajmniej próbuj (aha, oczywiście legalnie xd). Idź bliżej klienta końcowego, buduj własną markę, wyceniaj wynik zamiast godziny. Uwierz mi, że wiem, jakie to trudne.
Niezależnie od tego, co robisz: dokumentuj. I nie chodzi mi tutaj o tworzenie dokumentacji projektu (co wiadomo powinieneś robić, zwłaszcza teraz, gdy dla LLM-a to bułka z masełkiem), ale o zbieranie dowodów ze wszystkiego, co robisz, nieważne czy to pogodzinowy projekcik czy postawienie RAG-a dla sklepu szwagra.
W świecie, w którym kod wygeneruje każdy, dowód, że umiesz dowieźć CAŁOŚĆ i za nią odpowiedzieć, jest nową walutą. I żeby nie było, że to tylko czarnowidztwo: od premiery Claude Code ogłoszenia dla software developerów w USA wzrosły o 15%, podczas gdy cały rynek ogłoszeń spadł o 7%. Haczyk: 71% tego przyrostu to role seniorskie.
Czy agencje i software housy upadną?
…I wszyscy razem: “to zależy”.
Część pewnie tak. A ta druga część musi się dostosować.
Bo w tych samych badaniach, w tym samym roku: 30% agencji urosło o ponad 20%, a 23% się skurczyło. Wygląda na to, że to jeszcze nie koniec, ale na pewno mocne przetasowanie.
To co z tym Pablem?
To, że El Dorado to scam, to akurat najmniej ważne. Ważne, że legenda została: przez następne dwieście lat kolejne ekipy pchały się w Andy szukać miasta ze złota, bo opowieść okazała się warta znacznie więcej niż prawda. Właściwie żyje do dziś, skoro dobrnąłeś przez cały wpis o niej.
Nie no, co Ty, Pablo zginął następnego dnia.